inanna Mayıs 27

Harward Ünv. Prof. Gönül Tekin’den; Leyla ve Mecnun’un Asıl Kökeni


Ön Bilgi – Marduk(Tammuz); bitki-ağaç tanrısı ile ilgili bereket tanrısıdır. Marduk ya da Tammuz, Sümer ve Babil kökenli bir tanrıdır. Marduk’un tarih sahnesine çıkışı MÖ 4000’lere kadar geri gitmektedir.

Öküz ve Çoban;

M.ö. 4000-3500’lerde Büyük Baş Hayvanların bulunduğu toplumlarda Tammuz vahşi öküzdür, koyun gibi küçükbaş hayvanların bulunduğu toplumlarda Tammuz bir Çoban olarak tasvirlenir. Güneşin öküzü sürmesi ile aylar, ekin-hasat gibi durumlar oluşur. Tammuz’un anneside vahşi inekle sembolize edilir. Hindular bu tarihlerden sonra M.ö. 1000’lerde inek sembolizasyonunu kullanmaya başlamışlardır. Tammuzun hem görünür hem de görünmez özellikleri vardır. (Burada “Çoban”dan bahsedilmesinin sebebi İncil’de Hz.İsa’ya ve Kuran’da Hz.Muhammed’e Çoban denilmesiyle alakalıdır. Peygamberlerin “Çoban” olarak lanse edilmesinin öncülü Tammuz olabilir.)

Adonis ve Astarte’nin Aşkından Oluşan Kırmızı Güller’in Aşkı Temsil Etmesi;

Yaklaşık M.ö. 2000-1500 tarihlerinde, Fenikelilerde’ki bitki tanrısı Adonis’in öldüğünü gören tanrıça Astarte (İnanna), güllerin bulunduğu dikenli çalılıklar arasından vücudunu yaralayarak aşkı adonise koşar, bu arada dökülen kanlar gülleri kırmızı yapar. Bu yüzden kırmızı gül aşkı sembolize etmektedir. İlerleyen süreçlerde Leyla-Mecnun aşkı, bu olayın devamında gelişmiştir. Avrupa’daki Romeo-Juliet hikâyesi de, bu kaynaktan çıkmadır. (Sümerlerin Marduk’u Fenikelilerde Adonis’e dönüşürken İnanna da yine Asterte’ye dönüşmüştür. Marduk ve İnanna’nın evli olduğunu hatırlatırım.)

Tanrılardan Peygamberlere, Meleklere;

Enki, Marduk gibi tanrıların özelliklerinden biri de, güçlükleri sihirle büyüyle yenen tanrılar olmalarıdır. Çoktanrılı dinlerdeki tanrılar; tektanrılı dinlerde peygamber, evliya, cin veya melek şekline dönüşmüşlerdir. Örneğin; Enki tanrısının İdris peygambere dönüştüğü tespit edilmiştir. Enki medeniyeti getirme ile ilişkilidir, İdris de usta bir terzi olduğundan medeniyetle ilişkilendirilmiştir. Sıcak yaz güneşi olan yer altına insanları götüren Ölüm Tanrısı Nergal, Azrail’e dönüşmüştür. Yanı sıra, yıldızlarda veya yıldızlar arasında oturan tanrılar yani burçlardaki tanrılar; Sümerlerde 12 Burç kavramını oluşturur. Bu kavram; İsa’nın 12 havarisine ve İslam’daki 12 İmam kavramına evrilmiştir.

Kaynak: Harward Üniversitesi Profesörü Gönül Tekin’in Nisan 2009’da, Fatih Altaylı’nın sunduğu Teke Tek adlı programda söyledikleridir. Makale, 4 saat süren programın özet olarak yazılması ile oluşturulmuştur.
Hazırlayan ve Derleyen: Alper Çadıroğlu
(Not: Parantez içerisindeki yazılar yazara aittir.)

Alper Çadıroğlu / WordPress