Deizm (Tanrıcılık) Ocak 02

Etiketler

Deizm (Tanrıcılık)


Deizm (Tanrıcılık)

Deizm, tanrının evreni yarattığını fakat yarattıktan sonra hiçbir müdahalede bulunmadığını savunan felsefik bir akımdır. Deizm’i benimseyenlere deist denir. Deizm bir din türü değildir fakat akımın içinde bir inanç mevcuttur. Bu inanç kişinin mantık çerçevesi içinde gerçekleşir. Yani doğru inancın, yaşanılan doğal dünyanın içinde olduğu savunulur. Buradan yola çıkarak deizm akımı kehanet ya da mucizeleri, dinleri ya da tanrının söylediğine inanılan kutsal metinleri doğal olarak reddeder. Tanrının evreni yarattığını daha sonra onu kendi haline bıraktığını söyler. (Günümüzde de evren kendi halinde bir denge içindedir.) 

Bir deist, çocukluğundan beri hayalini kurduğu ve belirli bir yaştan sonra kafasında şekillendirmeyi az-çok başardığı tanrı imajını ona gösterilen hiçbir dini kitapta bulamaz. O böyle bir kitabın yazarının kendi tanrısı olmadığına emindir. Bu yüzden aslında tanrının yeryüzüne hiçbir dini inanç indirmediğini fark eder. Deistlerin tanrı inancından vazgeçememesinde derin psikolojik nedenler veya evren ve canlılık ile ilgili sorular yatabilir. Deizm’de bir konuyu mantıksal bir biçimde sorgulamak önemlidir.

Deizm, kutsal dinleri reddetmesiyle tarih boyunca eleştiri almıştır. Ateizmle devamlı bağdaştırılmaya çalışılmıştır. Fakat Ateizm’le arasında çok büyük bir fark vardır. Deizm tek bir tanrı inancını savunur. Avrupa’da uzun süre yaşanan dini savaşlar ve tarikatların şiddet politikaları o dönemde ki insanların dini duyguları reddetmesine yol açmıştır ve bu sayede birçok akım meydana çıkmıştır. Fakat Deizm en eski çağlardan beri var olan bir akımdır.

Deizm dogmatik olan bütün dinleri reddeder. Yani, Tanrı tarafından ilan edilmiş veya yazıldığı iddia edilen kitapların, ilahi olduğu savunulan ve Tanrı’nın söylediğine inanılan sözlerin, dinlerin bilinmez öğelerinin ve yaratılış hikayelerinin hepsini reddeder. Doğru inancı insan kendi mantığıyla bulacağını söyler. Tanrı’nın kainatı yarattığını savunur fakat dinleri insanların kendilerinin yarattığını ileri sürer. Bazı deistler ölümden sonra ki yaşama inanırlar. İyi davranışların tanrı tarafından ödüllendirileceğini, kötü davranışların ise cezalandırılacağını söylerler.

Deizm’e göre kendi kendine doğan din ya da inanç, her türlü kuşku ve yozlaşmaktan uzaktır. Özellikle Deizm ve Müslümanlık ilişkisi belli bir yere kadardır. Müslümanlıkta ahlaksal olarak kabul edilen doğrular bütünü deizm’de de yer alır fakat sonradan eklenen her şey tümüyle reddedilir..

Doğuş Gürle

Yazarport