Kasım 08

Dinlerde Kadın


İlginç bir şekilde, ilgili dinin kadın hakkında genel görüşü ne olursa olsun, dünyanın büyük dinlerinin hepsinin ana kaynaklarında illa ki kadın ile ilgili küçümseyici ifadeler buluyoruz. Hatta “anaerkil” öldüğü söylenen toplumların dinlerinin kutsal kaynaklarında dahi kadını küçümseyen oraya buraya serpiştirilmiş ifadelere rastlayabiliyoruz. Pek çok konuda semavi dinlerden ayrılan, hatta ateist olan (yaratıcı Tanrı kavramı olmayan) çeşitli dinlerin kaynaklarında bile kadını küçümseyen ifadeler görmek mümkün.

Dinleri bir kenara bırakıp filozoflara baktığımızda, malesef o büyük filozofların hatta çeşitli ateist/agnostik filozofların dahi kadını küçümseyen ifadeler kullandıklarına şahit oluyoruz.

Aşağıdaki araştırmama, “dünya dinlerinde kadının yeri acaba nedir” şeklinde bir düşünceyle başlamadım. Genel anlamda dinleri ve kutsal kitaplarını okurken, bu tip ifadeler karşıma çıktı, onları not ettim ve paylaşayım dedim.

 

– İSLAM’DA KADIN

 


 

İslam’ın Kutsal Metinleri: Kur’an ve hadisler

Kur`an 4:34 Erkekler, kadınlardan üstündür, çünkü Allah onları bir çok şeylerde kadınlardan üstün etmiştir, çünkü onlar, kadınları, mallarıyla geçindirirler……onun için iyi kadınlar itaatkardırlar”

Kur`an 2:223 “Kadınlarınız tarlalarınızdır. Tarlalarınıza dilediğiniz gibi girin…”

Kur`an 2:228 “….Erkeklerin kadınlar üzerindeki hakları gibi, kadınların da erkekler üzerinde belli hakları vardır. Ancak erkekler, kadınlara göre bir derece üstünlüğe sahiptirler…”

Kur`an 2:282 “Erkeklerinizden iki kişiyi de tanık tutun. Eğer iki erkek yoksa rızanızla bir erkek ve iki kadın gerekir.Bu kadınlardan biri şaşırırsa/unutursa ötekisi ona hatırlatsın diyedir”

Hadis: 5338 – İbnu Ömer radıyallahu anhüma anlatıyor: “Resülullah aleyhissalâtu vesselâm (bir bayram namazında kadınlar tarafına geçerek):

“Ey kadınlar cemaati! (Allah yolunda) sadakada bulunun, istiğfarı çok yapın. Zira ben siz kadınların cehennemde çoğunluğu teşkil ettiğini gördüm” buyurdular. Dinleyenlerden cesaretli bir kadın:

“Niye cehennemliklerin çoğunu kadınlar teşkil ediyor, neyimiz var?” diye sordu. Aleyhissalâtu vesselâm:

“Ağzınızdan kötü söz çok çıkıyor ve kocalarınıza karşı nankörlük ediyorsunuz. Aklı ve dini eksik olanlar arasında akıl sahibi erkeklere galebe çalan sizden başkasını görmedim!” dedi. O kadın tekrar:

“Ey Allah’ın resulü! Aklı ve dini eksik ne demek?” diye sorunca Aleyhissalâtu vesselâm açıkladı:

“Aklı noksan tabiri, iki kadının şahitliğinin bir erkeğin şahitliğine denk olmasını ifade eder. Dinlerinin eksik olması tâbiri de onların (hayız dönemlerinde) günlerce namaz kılmamalarını, Ramazan ayında oruç tutmamalarını ifade eder.

Buhârî, Hayz 6, Zekât 44, İman 21, Küsüf 9, Nikâh 88; Müslim, Küsüf 17, (907), İman 132, (79); Nesâî, Küsuf 17, (3, 147); Muvatta, Küsuf 2, (1, 187).

Kur`an 4:11 “Miras konusunda, Allah çocuklarınız hakkında şöyle emreder: Erkeğin hakkı, kadının hissesinin iki mislidir

Kur`an 4:176 “Eğer erkekli kadınlı daha fazla kardeş mevcut ise erkeğin hakkı, iki kadın payı kadardır. Şaşırmamanız için Allah size açıklama yapıyor”

Kur`an 4:25 “Sizden, hür mümin kadınlarla evlenmeye güç yetiremeyen kimse, ellerinizdeki imanlı köle kadınlardan alsın

Hadis: 3282 – Üsame İbnu Zeyd (radıyallahu anhüma) anlatıyor: “Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki: “Erkeklere kendimden sonra kadınlardan daha zararlı bir fitne bırakmadım.” Buhari, Nikah 17; Müslim, Zikr 97, (2740); Tirmizi, Edeb 31, (2781).

Hadis: “Nebî salla`llahu aleyhi ve sellem`in: Uğursuzluk ancak üç şeyde: atta, kadında, evde hâsıl olur, buyurduğunu işittim Sahih Buhari hadis no: 1211

Hadis: 5337 – Hz. Huzeyfe radıyallahu anh anlatıyor: “Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm buyurdular ki: “Hamr (sarhoş edici içki), günahın her çeşidinin kaynağıdır. Kadın, şeytanın oltasıdır, dünya sevgisi her çeşit hatanın başıdır.” (Kutubu-u Sitte`den hadis no: 5337)

Hadis: 3267 – Hz. Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki: “Şayet ben bir insanın başka bir insana secde etmesini emredecek olsaydım, kadına, kocasına secde etmesini emrederdim.” Tirmizi, Rada’ 10, (1159).

Hadis: 6529 – Hz. Aişe radıyallahu anha anlatıyor: “Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki: “Eğer bir kimsenin bir başkasına secde etmesini emretseydim, kadına, kocasına secde etmesini emrederdim ve eğer bir erkek karısına kırmızı bir dağdan siyah bir dağa ve siyah bir dağdan kırmızı bir dağa taş taşımayı emretseydi, uygun olan, kadının bu emri yerine getirmesidir.” (Kutub`u Sitte den)

Hadis: Ebu Bekre r.a.’den; Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki; İşlerinin idaresini kadınlara veren bir kavim asla kurtuluşa ermez.” Hadisin ravisi Ebu Bekre r.a., Cemel savaşında yer almayı istememiş, bu hadisi delil göstermiştir. İbni Kesir el Bidaye(6/291) İbni Hacer Metalibu Aliye(4474) Nuaym Bin Hammad Fiten(s.97)

 

– HRISTİYANLIK’TA KADIN

 


 

Hristiyanlığın kutsal metinleri: Hristiyanlar hem Tevrat’ı (Musa’nın olduğu iddia edilen 5 kitap) hem geniş anlamıyla Eski Ahidi (Tanak) hem de Yeni Ahit denilen İncil`i kutsal kabul ederler. Hepsinin toplamına “kutsal Kitap/ Kitabı Mukaddes” derler. 27 kitaptan oluşan standart İncİl bütün Hristiyanlar tarafından kabul edilir. Katolikler ve Ortodokslar, Deuterokanonikal veya apokrif denilen kitaplar listesini de ek olarak kabul ederler.

İncil, 1. Timotheos 2:11-15 “Kadın sükûnet ve tam bir uysallık içinde öğrensin. Kadının öğretmesine, erkeğe egemen olmasına izin vermiyorum; sakin olsun. Çünkü önce Adem, sonra Havva yaratıldı; aldatılan da Adem değildi, kadın aldatılıp suç işledi.”

İncil, 1.Korintililer 11:5-10 “Erkek başını örtmemeli; o, Tanrı’nın benzeri ve yüceliğidir. Kadın da erkeğin yüceliğidir. Çünkü erkek kadından değil, kadın erkekten yaratıldı. Erkek kadın için değil, kadın erkek için yaratıldı.”

İncil, 1. Korintliler 11:3 “Her erkeğin başı Mesih, kadının başı erkek, Mesih`in başı da Tanrı`dır.”

İncil, 1. Korintliler 14:34-35 Kadınlar toplantılarınızda sessiz kalsın. Konuşmalarına izin yoktur. Kutsal Yasa`nın da belirttiği gibi, uysal olsunlar. Öğrenmek istedikleri bir şey varsa, evde kocalarına sorsunlar. Çünkü kadının toplantı sırasında konuşması ayıptır.”

Tevrat, Yaratilis 3:16 “RAB Tanrı kadına, “Çocuk doğururken sana Çok acı çektireceğim” dedi, “Ağrı çekerek doğum yapacaksın. Kocana istek duyacaksın, Seni o yönetecek.”

Tevrat, Misir`dan Cikis 21:7 “Eğer bir adam kızını cariye olarak satarsa, kız erkek köleler gibi özgür bırakılmayacak”

Tevrat, Levililer 12:2,5 Bir kadın hamile kalıp erkek çocuk doğurursa, âdet gördüğü günlerde olduğu gibi yedi gün kirli sayılacaktır… Ancak, kız çocuk doğurursa, âdet gördüğü günler gibi iki hafta kirli sayılacaktır

Apokrif, Sirak 25:24 (“Sirak” isimli kitabi Katolikler ve Ortodokslar kutsal olarak kabul eder, Protestanlar ise etmez. Bu kitap “Deuterocanonical”/apokrif denilen kitaplardan biridir.) “Günah bir kadınla başlamıştır, Onun yüzünden hepimiz öleceğiz

Apokrif, Sirak 22:3 “İyi yetişmemiş bir erkek çocuğun babası olmak bir utançtır, Bir kız çocuğun doğuşu kayıptır.”

Kutsal Kilise babası Aziz John Demascene: “Kadin denilen varlik, yanlisligin kizidir, cehennem zebanisidir, barisin dusmanidir

Kutsal Kilise babası Aziz Cyprian: “Kadın şeytanın ruhlarımızı ele geçirmek için kullandığı bir enstrümandır

 

-MUSEVİLİK’TE KADIN:

 


 

Museviler, Tevrat’ı (Torah) Tanak’ı kabul ederler bunlar dışında Talmud/Misnalar da Musevilerin kutsal sayılan metinleridir…

Talmud Menahot 43b – 44a: “Yahudi bir kadın her gün şu duayı etmeli: Tanrım, beni gayri-yahudi yapmadığın için, bir kadın ve bir köle yapmadığın için sana şükürler olsun!”

Talmud Pesahim 111 a: “Kadınların ve köpeklerin iki adam arasından geçmesi ya da 2 adamın kadın ve köpeklerin arasından geçmesi yasaktır.”

 

– HİNDUİZM’DE KADIN:

 


 

Hinduizm`de en önemli ve en kutsal metinler 4 Veda Samhita, Brahmanalar, Upanishadlar ve Bhagavad Gita`dır. (Bhagavad Gita, Mahabharata isimli destanın içine sonradan dahil edilmiştir) Bu kitaplar Sruti kategorisindedir. İkinci olarak Puranalar gelir, bunlara da Smriti denir. Mahabharata ve Ramayana ise Hint destanlarıdır bunlara İtihaşa denir, kutsallık bakımından son sıradadırlar. İtihaşa metinlerine ekleme/güncelleme yapılabilir bu sayede “jaya” isimli kısa destan, binlerce yıldan beri üzerine eklemeler yapılarak günümüzde dünyanın en uzun destanı olan Mahabharata`ya dönüşmüştür. Hinduizm`in çeşitli kutsal kaynaklarında aşağıda yazılanların tam tersi şekilde, kadını öven hatta Tanrıça`nın bedenlenmesi pozisyonuna çıkaran ifadeler bulmak da mümkündür.

Satapatha Brahmana 14.1.1.31: “Bir Sudra ile temas halinde olmamak, mükemmeliyet, doğruluk ve ışıktır. Fakat bir Sudra, bir köpek, siyah bir karga ve kadın ise yanlışlıktır, bunlara bakılmamalıdır.

Rig Veda 8.33.17: “Bir kadının aklı. yüksek disiplini kaldıramaz, kadının aklı zayıftır

Black Yajur Veda 6.5.8.1: “……bu nedenle kadın güçsüzdür, miras hakkı yoktur ve kötü bir adamdan bile daha alçak gönüllü konuşurlar.”

Mahabharatta 13:38: “…..Kadınların tüm kötülüklerin kaynağı olduğu söylenir, kadınlara son derece zayıf varlıklar gözüyle bakılır…

Mahabharatta 13:40: “Kadınlardan daha günahkar başka bir yaratık yoktur; kadın, yakan bir ateştir, kadın bıçağın keskin yüzüdür, kadın bir illüzyondur, bir zehirdir, bir ateştir, bir yılandır

 

– BUDİZM’DE KADIN:

 


 

Budizm`de bütün mezhepler ve bütün okullar, Tipitaka isimli Palice derlemeyi kabul ederler. Buna Pali Kanon da denir. Pali Kanon, Theravada ya da Hinayana denilen eski mezhep için en önemli metindir. Budizm`in diğer büyük mezhebi olan Mahayana (ve Vajrayana) Pali Kanona ek olarak, “Mahayana Sutraları” denilen yazmaları da kutsal kabul eder. Bu yazmalar Lankavatara Sutra, Lotus Sutra, Diamond Sutra, Heart Şutra, Avatamsaka Sutra, Mahayana Nirvana Sutra, Sürangama Sutra, Tathagatağarbha Sutraları gibi metinlerdir.

Tipitaka, Khuddaka Nikaya, Kunala Jataka: “ Kadınlar, nankör değer bilmez zayıf varlıklar… Kadınlar kötü kalplidir, kıymet bilmez, hainlerdir… bütün kadın millet rezildir, utanmazlıklarında sınır yoktur

Tipitaka, Anguttara Nikaya 2.8.10: “Efendi Gotama, neden kadınlar önemli işlerde rol almıyor neden önemli işler için görevlendirilmiyorlar? Çünkü sevgili Ananda, kadınlar nefret doludur, kıskançtır, irfan sahibi değillerdir ve aptallardır…”

Tipitaka, Anguttara Nikaya: 3.23.9-10 “Ey kesişler! Zehirli kara yılanların 5 özelliği vardır nedir bunlar? Kirlidirler, hınç ve nefretle doludurlar, zehirlidirler ve dostlukları engellerler. Aynı şekilde kadınların da 5 zehri vardır. Kadınlar kirlidir, hınçla doludur, nefretle doludur, zehirlidirler ve dostlukları engellerler.

Tipitaka, Samyutta Nikaya 15 Kassapa vagga 12: “…Sabırlı olun keşiş Kassapa, kadınlar aptaldır” (Bhikkhu Bodhi`nin Samyutta Nikaya çevirisinde bu bölüm SN. 16.10 olarak geçer)

Tıpıtaka, Digha Nikaya, Şakkapanha Sutta 1.11: “Efendim, burada Göpika isimli Sakyalı bir kadın yaşardı, Buddha`ya, Dhamma`ya Şanga`ya inancı tamdı. Bu kadın, kadınlığını kabul etmedi reddetti ve içinde erkek olma düşüncesi geliştirdi ve öldükten sonra cennetlere gitti sonra da Devaların oğullarından biri olan Gopaka oldu.”

Lotus Sutra 11. Bölüm: “….Dragon kralın kızı çok kısa zamanda aydınlanmaya ulaştı………… Sarıputra ise buna inanamadı şöyle dedi: Bu kadar kısa zamanda aydınlandığına inanmak çok güç. Çünkü bir kadının bedeni kirli ve kusurludur, Dharma için uygun değildir…. Kız ise “göstereyim” dedi ve bir anda bütün ilkeleri uygulayan bir adama dönüştü… Bu bölümü okuyan bir kadın varsa, eğer bu öğretiyi kabul ederse bu beden onun son kadın bedeni olacaktır ve bir daha kadın formunda doğmayacaktır.

 

– JANİZM’DE KADIN:


Caynacılık veya Janizm’in kutsal kitapları büyük 2 mezhebe göre değişir. Svetambara isimli mezhep çeşitli Cayna sutralarını kabul ederken Digambara isimli mezhep ise, çoğu Cayna metninin kaybolduğunu savunur onlara göre eldeki en önemli derleme Satkhandagama isimli bir Agamadır…

Satkhandagama: “Kadınlar doğuştan kirlidir, zararlıdır, erkekten aşağıdır ve kadın bedeninde aydınlanmaları imkansızdır. Kadınların aydınlanmasının tek yolu erkek bedeninde bir daha doğmaktır

 

– TAOİZM’DE KADIN:


Taoizm`in en önemli kutsal metinleri 3 tanedir. Bunlar ünlü Tao te Ching (lao zi), Lieh Tzu (lie zi) ve Zhuang Zi`dİr. Bu metinlerden başka, olumsuzluk formüllerini ve muskaları açıklayan, çeşitli mistik ritüelleri ve mistik kozmolojileri anlatan ufaktan uzuna çok sayıda metin de mevcuttur ancak bunlar kutsallık bakımından ikinci seviyededir.

Lieh Tzu (lie zi): Erkek ve kadın arasında bir ayrım vardır, erkek kadından üstündür. Bu nedenle erkek olmak, kadın olmaktan daha iyidir

Zhuang Zi: “Tıpkı gökler ve yer örneğinde olduğu gibi… Başta olan yönetir, sonra olan izler. Büyük olan yönetir, küçük olan izler. Erkek yönetir, kadın izler. Koca yönetir, kadın uyar.”

 

– GNOSTİZM’DE KADIN:


Gnostizm`in kutsal metinlerinin çoğu kayıptır, Gnostizm ile ilgili elimizde Nag Hammadi kütüphanesinden kalma çeşitli kitaplar ve Pistis Sophia gibi metinler kalmıştır. Gnostizm`in yapısı gereği, aşağıdaki ayetlerin tamamen sembolik/felsefi olarak yorumlandığı ve geçmişte gnostik kiliselerin, uygulamada kadın/erkek eşitliğine önem verdikleri unutulmamalıdır. Kadın/erkek ile ilgili benzetmelerde aşağıdaki gibi kullanım, o dönemin ataerkil kültürü ile ilgili olsa gerektir.

The Tripartite Tractate: “…onlar Pleroma’nın biçiminde, her birinin yüzü diğerinin kopyası… hepsi de erkek biçiminde, kadınlık denilen hastalığın biçiminde değil.”

Zostrianos: “Delilikten ve kadınlık denilen tutsaklıktan kaçın! Erkeklik kurtuluşunu seçin!”

Dialogue of the savior: “Kadınların olmadığı bir mekanda dua edin…”

The second treatise of the Greath seth: “Bir kadın haline gelmeyin, gelirseniz kötülüğü, ayrılığı, kıskançlığı, kızgınlığı, boş ve olmayan arzuyu doğurursunuz

Gospel of Thomas 114: “Petrus, `Meryem gitsin çünkü kadınlar sonsuz yaşamı hak etmiyor’ dedi İsa da “Bak ben Meryem`e bir erkek olmayı öğreteceğim ve o da aranızda yaşayan bir ruh olabilecek. Kadınlardan her kim kendini erkek yapabilirse göklerin krallığına girecektir

 

– MEVLANA’YA GÖRE KADIN:


Mesnevi cilt 4 1620: Erkeklerin kadınlardan üstün olması erkeğin kadına nazaran daha ziyade sonu görür olmasındandır! Erkek, işin sonunu göremezse işin sonunu görenlere nazaran kadın gibi noksan sayılır

Mesnevi cilt 6 4320: Bil ki aklı ve ruhu da zayıf olduğu için kadının rüyası, erkeğin rüyasından daha aşağıdır, daha değersizdir

Mesnevi cilt 6 4475: “Kadının hilesinde son yoktur”

Mesnevi cilt 5 2465: Kadında hayvan sıfatı üstündür. Çünkü kadının renge, kokuya meyli vardır”

 

– KONFUSYUSCULUK’TE KADIN:


Analects 8:20: “Kral Wu, ‘işe yarar 10 tane görevlim var’ dedi, Konfuçyüs ise….’Ancak aralarından biri kadın, dolayısıyla sadece 9 tane ise yarar görevli var

 

– SİNTOİZM’DE KADIN:


Nihon Shoki: “Biri erkek diğeri dışı olan 2 Tanrı, karı-koca olmak ve bir ülke yaratmak için adaya gitti… Biri sola diğeri sağa gitti, İkisi yüz yüze geldi ve kadın Tanrı ‘Harika! Güzel genç bir erkekle tanıştım onun ismi otoko`dur.’ dedi, fakat erkek Tanrı durumdan rahatsız oldu ve şöyle dedi ‘Ben erkeğim ilk önce benim konuşmam gerekir nasıl olur da bir kadın önce konuşur?’ ve tekrar denediler bu sefer erkek önce konuştu… sonra kadın dedi ‘ne güzel bir delikanlı’ ama kadın önce konuştuğu için işler bahtsız gitmeye başladı tekrar denediler ve bu sefer erkek önce konuştu”

Nihon Shoki: “Gel birlikte şöyle bir yemin edelim, bu yemine göre bazı çocuklar doğacak eğer bu çocuklar kız olurlarsa kalbimin kötülüklerle dolu olduğunu düşünebilirsin, eğer bu çocuklar erkek olurlarsa kalbimin temiz olduğunu düşün

 

– ÇEŞİTLİ ATEİST/AGNOSTİK FİLOZOFLARA GÖRE KADIN:


Arthur Schopenhauer,”Über die Weiber”: “Kadınların doğasında itaat etmek vardır… Kadının bir efendiye, reise ihtiyacı vardır.”

Friedrich Nietzsche, Twilight of the Idols: “Kadınlar yüzeysel bile olamayacak kadar basittir

 

Yazan: Firatb84

Reklamlar